Θωπευτικές επικλήσεις και τρυφεροί υποκορισμοί.
Αλλ' εκ των γραφέντων περί βλασφημιών, αρών κλπ, ας μη εξαχθή ως συμπέρασμα ότι οι κάτοικοι του Τσαμαντά πλουτούσι μόνον εις εκφράσεις και επιφωνήσεις εμφαινούσας σκληρότητα και σκαιότητα και αποδεικνυούσας κοινωνικούς τρόπους προομηρικού βίου. Έχουσι και τας αντιθέτους εν αφθονία, δι ων καταδεικνύεται εναργώς ότι η στοργή ο οίκτος, η συμπάθεια και όλα τα λοιπά αβρά και ευγενή αισθήματα έχουσιν εστημένην εδραίαν έδραν εν τη καρδία των. Σημειώ τας κυριωτέρας των εκφράσεων τούτων από Θεού αρχόμενος:

Αχ, Θεουλάκη μου !
επιφωνούν τα Τσαμανταία χείλη, ιδίως τα γυναικεία και τα της νεαράς ηλικίας, προσφεύγοντα εις την θείαν αντίληψιν και θέλοντα να εκλιπαρήσωσι χάριν η βοήθειαν παρά του Υπερτάτου Όντος εν στιγμαίς δυσχερειών. Υποκοριζόμενα θωπευτικώς το όνομα του Δοτήρος παντός αγαθού, κατά τον ανωτέρω επιχώριον γραμματικόν τύπον, δίδουσιν εις τον ακούοντα την ιδέαν ότι αποτείνονται προς οικείον τίνα. Και όντως τις οικειότερος του Θεού δια πάντα γενικώς, αφού Αυτός εστιν ο κοινός όλων Πατήρ;

Γυιέ μου, βλαστάρι μου, ψυχούλα μου, καρδούλα μου καρδίτσα μου !
προφέρουν στοργικώς και θωπευτικώς τα μητρικά χείλη, αποτεινόμενα και καλούντα προσφιλή νήπια. άξιον σημειώσεως ότι, ενώ εις όλας τας άλλας περιπτώσεις γίνεται πάντοτε διάκρισις του αρσενικού τέκνου από του θηλυκού, του πρώτου καλουμένου «παιδί», του δε δευτέρου δια των λέξεων «κοπέλλα η κορίτσι», η κλητική επιφώνησις «Γυιέ μου !» περιλαμβάνει και των δυό φύλων τα παιδία άνευ διακρίσεως γένους.

Δο μ' στόμα!
Φίλησε με. Φράσις των μικρών, ως και των μεγάλων όταν αποτείνωνται προς ταύτα δι ασπασμόν. Εκ της συνηθείας του να τ' ασπάζωνται εις το στόμα μετέπεσεν εν προκειμένω η λ. στόμα εις την σημασίαν του φιλήματος.

Γλυκό μου στεφάνι, η αγαπημένο μου στεφάνι !
Εκφράσεις τρυφεραί, τας οποίας μεταχειρίζονται εις τας επιστολάς των νεαραί σύζυγοι προς τους εν τη ξενητεία ευρισκομένους άνδρας των.

Γραμμένη μου = ζωγραφιστή μου, κοντυλένια η ομορφή μου.
Φράσις θωπευτική, ην παρεμβάλλουσιν ως κλητικόν προσφώνημα αι νεαραί φίλαι ομιλούσαι προς αλλήλας. Αλλά και προς τους οικείους νέους λέγουσι : Γραμμένε μου ! Επίσης αι, μητέρες προς το μικρόν των αποτεινόμεναι λέγουν : Γραμμένο μου !

Μάννα πίκουπη η Μάννα σφάλιαρη !
Δια των επιφωνήσεων τούτων διατρανούται οίκτος και συμπάθεια προς μητέρα, ης τα μητρικά σπλάγχνα έπληξεν αρτίως συμφορά ανίατος. Ενίοτε γίνεται χρήσις αυτών και επί σημασίας επιτιμητικής. Και η μεν λέξις σφάλιαρη έχει σχέσιν με το επίθ. σφαλερός, ρα, εκ του ρ. σφάλλω - ομαι, δηλ. μήτηρ σφαλείσα εν τη ευτυχία της και αποβάσα δυστυχής. Το δε «πίκουπη» σημαίνει πρηνής και κατ' επέκτ. σημασίας δυστυχής, εκ της συνηθείας ην έχουσιν εν τοις χωρίοις όπως πίπτοντες πρηνείς εποδύρωνται οι πληττόμενοι υπό της συμφοράς. «Πρηνής δ'εν κονίησι χαμαί πέσε» λέγει που και ο Ησίοδος.

Φίδι που μ' έφαε, η φίδι που μ' εκουλούργιασε !
Λέγουν επίσης αι υπό μεγάλης συμφοράς πληγείσαι αίφνης. Η φρ. «με κουλουργιάζει το φείδι» ανακαλεί εις την μνήμην την τραγικήν εικόνα του φοβερού παθήματος του Λαοκόοντος και των δυό υιών του, ους ο απαίσιος όφις περιελιχθείς εις τα σώματα των εθανάτωσεν.

Τσαμαντάς 1922
Νικόλαος Νίτσος